Daily Archives: 10 Ιον. 2022

Eνδόδημα και αποικιακά

«Κολυμπούσε σ’ ένα χυλό αβεβαιότητας»

Ποια είναι η σωστή πλευρά (μ’ αυτό το πλευρό να κοιμάσαι…) της Ιστορίας. Τη σωστή ή τη συμφέρουσα. Η πρώτη της συνείδησης ή άλλη του ρεαλισμού. Έκφραση που ακούγεται από επιφανείς επικεφαλής μιας τρέχουσας πραγματικότητας κι αφορά τη συλλογική διαχείριση των αφανών παντός καιρού, τρόπου και τόπου, που οφείλουν μόνον να ακολουθούν.

Μια σκέψη ενικού αριθμού με πληθυντικές συνέπειες. Πριν χρόνια βρέθηκε στην πλευρά της μειοψηφίας του ΝΑΙ που εκράτησε την Ελλάδα στους πολιτισμένους λαούς από την αβεβαιότητα που την πήγαινε το ΟΧΙ μανιακών. Αργοτερότερον συντάχτηκε με τη συντριπτική παγκόσμια πλειοψηφία του ορθολογισμού και της επιστήμης το καιρό του κόβιτ. Τώρα με την συντριπτική μειοψηφία εκείνων που ονομάζουν τον εισβολέα στην Ουκρανία εισβολέα και το θάνατο και τις καταστροφές ενός πολιτισμού διεθνή δολοφόνο.

Αμήχανος υπάρχει στην καθημερινή αγριότητα του πολέμου και προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της γλυκερής ειρήνης των σύνθημα- των και της άγριας πραγματικότητας. Πόλεμος στον πόλεμο όχι με λόγια και τραγούδια των καλών πολιτικών κομματικών συναστροφών, αλλά με τα όπλα της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της δικαιοσύνης, της ανθρωπιάς.

200 χρόνια …

Από την έναρξη της επανάστασης των νεοελλήνων κατά των Οθωμανών Τούρκων κλπ. Αγαρηνών και επίσης τόσα χρόνια από τον μαρτυρικόν σουβλισμόν του ήρωος Αθανασίου Διάκου από τον Ομέρ Βρυώνη.

Ἄμετρον ποίημα ἡρωικὸν καὶ εὔθυμον δια τὸν πρωτομάρτυρα Ἀθανάσιον Διάκo

Τὸ 1821 τοῦ ἔτους 1965 μὴ καί ’64, δὲν θυμᾶμαι καλά
ἤμουν ὁ ἥρωας Ἀθανάσιος Διάκος ἀπὸ τὴν Μουσουνίτσα ξεκοκαλίσας ἤδη τὸν βίο του ἐκ τοῦ Τάκη Λάπα τὸ βιβλίον ἑκατοντάκις ἀναγνωσθὲν ὡσὰν τὸν 103 ψαλμὸ τοῦ ἑσπερινοῦ. Σιγάθεν ἔγινε ὁ ἥρωας ἅγιος ἢ ὁ ἅγιος ἥρωας μου
Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων σὲ σκὲτς τοῦ Δημοτικοῦ ἔπαιξα τὸ λοιπὸν τὸν ἥρωα τῆς Ἀλαμάνας μὲ τόση ἔμφαση ποὺ ἔγινε ἕνα μὲ τὸ ἄλλο μου εἶναι, ὁ ἅγιος.

Ἐνῶ οἱ Ἀθ. Νιανιάτσιος θορυβο-βροντο-γελαστῆς
κι ὁ Ἰωαν. Ντούντας τσιριχτὸς ἀριστερὸς ψάλτης θεατές λίαν εὐσυγκίνητοι, ἀγκάριζαν σὰ γομάρια, ὅπως εἶπαν, κλαίγοντες μὲ τὴν ἐξέλιξη τοῦ ἔργου
κυρίως στὶς Καρυωτακικὲς ἀποστροφές του
ποὺ ἀναστοχαζόμενος ὁ μάρτυρας
κατὰ τὸν σουβλισμὸν τοῦ ἴσως καὶ νὰ θυμόταν:
«Μέρα τ’ Ἀπρίλη… καὶ πὼς νὰ πεθάνω!»
ἢ στὸ δημῶδες «Γιὰ δὲς καιρὸ ποὺ διάλεξε»…
ἢ στὸ ἐντελῶς πεζοδρομιακὸν πλὴν λυτρωτικόν:
«πάτε κι ἐσεῖς κι ἡ πίστη μουρτάτες νὰ χαθεῖτε
ὅσο γιὰ ἀλλαξοπίστησίν μου, «νὰ πὰ νὰ γμθτ »

Ἐτσι δια τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστην τὴν ἁγίαν γενικῶς καὶ τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος τὴν ἐλευθερίαν εἰδικῶς ἔσφαξε μέ τη μαχαίρᾳ του πολλοὺς ὀθωμανούς  τοῦ Ὀμὲρ (Ὀμηρο λέει ὁ σουλτὰν Ἐρντογάν) Βρυώνη (Βεργιώνη, ὁ ἡμέτερος Μακρυγιάννης)

ὥσπου αὐτὴ ἔσπασε μὴ ἀντέχοντας τόσον σφάξιμο. Πιάστηκε (τὴ σύλληψή του ἐζωγράφισα παιδάριον) κι ὁδηγήθηκε στὸ πάθος του ὄρθιος ἐντελῶς ὅπως στὴν «Ἀποθέωση Ἀθανασίου Διάκου» τοῦ Κ. Παρθένη

Σημ: Σ’ ἕνα ταξείδι μου στὴν Ἀθήνα μὲ ΙΧ παρὰ τὸ Σπερχειὸ ποταμὸ 6 χιλ. ἀπ’ τη Λαμίᾳ στὸν ψηφιδωτό του ἀνδριάντα, ἔργον ὡραῖον σταθήκαμε καὶ κατέθεσα ἕνα λιτὸ στεφάνι καμωμένο ἀπὸ λίγα χορτάρια καὶ πολλὰ τσάκνα ποὺ φύονταν στὰ ρεῖθρα τῆς Ε.Ο. Ἀθηνῶν – Λαμίας Φίλησα τ’ ἄχραντα ποδάρια του μὲ τὸ γελοῖον ἐπίγραμμα ἐπὶ πρόσθετου μαρμάρου ποὺ ἐκόλλησε εἰς βλάξ ἢ ἄλλως εὐήθης νεοέλλην περαστικός… Καὶ ἀνεχώρησα γιὰ ὅπου ἡ ἱστορία μὲ καλοῦσε στὸ πουθενά μου δηλαδὴ καὶ δηλονότι…

Ποίησης εν τούτοις και λοιπόν…

20 ημέρα της εισβολής των Ρώσων στην Ουκρανία με όλα τα τραγικά συμπαρομαρτούντα αυτής βόμβες στις πόλεις και στους αθώους του πολεμικού αίματος αμάχους, από τον κατευθείαν διάδοχο των αιματοβαμμένων Τσάρων, Στάλιν κ.α κατάλοιπων της σοβιετικής ιστορίας, άνθρωποι τσουβάλια με σάρκες παίρνουν θέση όπως όπως στα επιχωμάτια θέατρα της σύγχρονης ιστορίας ανταλλάσσουν απόψεις για το κακό που πλάκωσε τον κόσμο όλο αλλά ειδικά αυτούς που έχωσε στη γης.

“Ήρθε μια άνοιξη πικρή και μαραζιάρικη

Και στην εξέδρα τη χλωμή λόγοι δεκάρικοι” κι ακόμα πιο φτηνοί

Σ’ αυτό το εμπόλεμο κλίμα -ιός και Ουκρανία- και περιβάλλον μετά από δίχρονη διακοπή και φοβισμένη αγρανάπαυση με σφιγμένη ψυχή ξανά προσπαθήσαμε εφέτος ζωντανά χωρίς πολλά λόγια αλλά με μουσική, διαδίκτυο, βίντεο τη βραδιά της ποίησης

«Δόσμου το ρίγος το παλιό δίχως καμώματα Κι αν θα με λίγος θα χαθώ τα ξημερώματα…» ο Άλκης Αλκαίος

Έτσι μήπως ξαναβρούμε εκείνο το ρίγος το παλιό με όλα τα καμώματα των ανθρώπων, της φύσης, του καιρού που λίγα δεν είναι. Ποιο ρίγος δηλαδή, εκείνο που σε απογειώνει σε πάει αλλού κι αλλού ή και σε προσγειώνει στο εδώ καλήν καλώς; Η μήπως εκείνο το ρίγος του φόβου που ροκανίζει την ύπαρξη μας από τις  επιδρομές κατά των λαών με πυραύλους, με εκατομμύρια πρόσφυγες με βομβαρδισμούς σωμάτων κι ευτελισμούς ψυχών και συνειδήσεων.

*

Στο Λαογραφικό μουσείο μαζί με ένα εκπληκτικό ντουέτο Γιάννης Παπαευαγγέλου πιάνο και Νατάσα Καραγιάννη φωνή (έκλεισαν την ποιητική βραδιά με τη «Θεσσαλονίκη του Ν. Καββαδία –Θ. Μικρούτσικου («…Κάτω από φώτα κόκκινα κοιμάται η Σαλονίκη/πριν δέκα χρόνια μεθυσμένη μου είπες σ’ αγαπώ..» και  την «Άρνηση» Σεφέρη-Θεοδωράκη «Με τι καρδιά με τι ψυχή / τι πόθος και τι πάθος / πήραμε τη ζωή μας·» Α, αυτή η αισθαντικότερη άνω τελεία της ελληνικής ποίησης· ό,τι ωραιότερο δηλαδή. Περί τους 30 αναγνώστες, μετόχους, παρατηρητές και θεατές της ποίησης «επεράσαμε όμορφα όμορφα…» όπως στις σχολικές εκδρομές, σε σημείο να νιώθουμε τύψεις για τον πόλεμο, την καταστροφή, τον πόνο γύρο μας που δε σταματά κι εμείς απλά διεκτραγωδούμε. Αλλά η μεγάλη URSA  δε χορταίνει τόσο γρήγορα και χώνει την απαίσια μούρη της μέχρι τα πλέον απροστάτευτα σμήνη μελισσών-ανθρώπων.

Βλαδίσμοιροι…

Έγραφε ο Μιχ. Κατσαρός στο ποίημα “Αυτή την ώρα” της συλλογής «Κατά Σαδουκαίων” εκδ. Κείμενα 1971

….

Αυτή την ώρα της ανόδου μου εγώ μαζί με το Βλαδίμηρο να κατατάσσομαι σε μια σειρά των χρεογράφων οι άλλοι περίλυποι να κρύβουν τα πρόσωπα να τρέχουν με δερμάτινες στολές στα υπόστεγα μήπως βραχούνε αυτή την ώρα εγώ πανύψηλος με μπλε ρεμπούμπλικο  να κεραυνώνω τα πλήθη – κάτω οι πρόσφυγες καταστροφών συνωμοτούν αντίθετα ανεβαίνουν πάνω σε ψηλά σκαμνιά βγάζουνε λόγους…

Αλλά για ποιο Βλαδίμηρο μιλούσε;

Τον Βλαδίμηρο Α’  Σβιατοσλάβιτς που υπήρξε ηγεμόνας των Ρως (Ρώσων) του Κιέβου και ανακηρύχθηκε Άγιος για τις μεγάλες υπηρεσίες που προσέφερε στον χριστιανισμό και η μνήμη του τιμάται στις 15 Ιουλίου;

Τον πατέρα εκείνου του σοβιετικού κράτους αγροτοεργατών  (χα χα δηλ.) και ιδεολογίας που κατέρρευσε και κανείς δε λυπήθηκε γι’ αυτό, όπως είχε καταντήσει, σκορπίζοντας το ζόφο και το φόβο και του οποί- ου η μούμια βαλσαμωμένη τιμάται ακόμα στην Κόκκινη πλατεία τυμπα- νιαία και αδιάλυτος (όπως στους αφορεσμένους κατά το τυπικόν και των εμπόλεμων Ορθοδόξων) εις τους αιώνας των αιώνων, αλλ’ όχι αμήν.

Τον ποιητή της εποχής του προηγούμενου που μη αντέχοντας την κατάρευση των οραμάτων του αυτοκτόνησε κανονικά και εντελώς.

“Το καράβι της αγάπης συντρίφτηκε πάνω στην καθημερινή ρουτί- να. Εσύ κι εγώ, δεν χρωστάμε τίποτε ο ένας στον άλλον, και δεν έχει νόημα η απαρίθμηση αμοιβαίων πόνων, θλίψεων και πληγών”.

Το 1924 έγραψε μία ελεγεία από 3.000 στίχους για τον θάνατο του Λένιν.

Τον σημερινό μεγαδολοφόνο με το κέρινο πρόσωπο που βομβαρδίζει αμάχους στην Ουκρανία και διαλύει τον πολιτισμό.

– Κανέναν από τους παραπάνω.

Μιλώ υπέρ του Βλαδίμηρου του βελονιστή που ήρθε από τη Ρωσία, βελονίζει σώματα κι ηρεμεί ψυχές εδώ και δεκάδες χρόνια στην Κοζάνη. Στο ιατρείο του γίνεται  πανικός από τους απελπισμένους  της κλασσικής ιατρικής που καταφεύγουν σ’ αυτόν· αν μη τι άλλο δεν βλάπτει, αν δεν κάνει καλά τα ασθενούντα σώματα.

100 χρόνια Μικρασιατικός τρόπος

Από 17 και μετά Δεκεμβρίου τριήμερον διεξήχθη στην Κοζάνη Μικράς  Ασίας ενθύμηση θλιβερά με λόγο, μουσική και φαγητό. Τι άλλο να θέλει ο άνθρωπος για να νιώθει φυσιολογικά; Τίτλος: Μικρασία, ένας πολιτισμός μετακομίζει.

Αφιερώματα:

1. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΑ ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΣΕΦΕΡΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗ ΔΟΥΚΑ

2  ΑΦΙΞΗ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ  ΜΙΚΡΑ- ΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

3 «ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ»: Ο Φ. ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΦΗ ΤΟΥ Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ

Έφαγα χώμα αλάτι κ.α….

« …Εγεννήθην εν Λευκοπηγή Κοζάνης το 1900, ονομάζομαι δε Ευάγγελος, του Αθανασίου και Μπιήνας, Καραγιάννης. Από τα χωράφια και τα σφαχτά, Ζυγόστι και Μπαράκο, στρατιώτης στη Μικρασία. Εσκί Σεχίρ, Κιουτάχια, Σαγγάριος, Αφιόν Καραχισάρ. Έφαγα χώμα κι αλάτι, όχι σφαίρες αυτές σφύριζαν δίπλα. Ήμαν πυροβολητής όπλου βάρους 20 οκάδων. Στις μάχες η κάννη πυρακτώνονταν. Μια φορά ελάβαμαν διαταγή να καταλάβουμε ένα προκεχωρημένο φυλάκιο Τούρκων αλλά έπρεπε πρώτα να εξολοθρεύσουμε δια σκοτώσεως, τον σκοπό. Ήμαν στην επίλεκτη ομάδα. Του έχωσα  τη λόγχη κάτω από το λαιμό στο σαγόνι. Για αυτό τούτο εβραβεύθην με μία σαρδέλα κι από δεκανέας έγινα λοχίας.  Στο Εσκί Σεχίρ νύχτα σταματήσαμε. Τούρκοι νεκροί αμέτρητοι. Είχα βοηθό κάποιον κοντοχωριανό. Έψαξε και βρήκε σ’ έναν τσιγάρες. Άναψε μία. Σε χρόνο μηδέν έσκασε το βλήμα από το πυροβολικό τους  κι έγινε στάχτη, χώμα. Άλλος χωριανός  ο Ζήσης ήθελε ντε και καλά να απολυθεί σαν κουφός – που δεν ήταν – αλλά καμώνονταν να φανεί τέτοιος. Εκεί που πηγαίναμε κάποιος φωνάζει δυνατά: – Λίρες λίρες! Πρώτος αυτός γύρισε κατά κει. Τον τσάκωσαν ψεύτη τον βάρεσαν κάμποσο.

Στη διάβαση του Σαγγάριου μέρες περπατούσα δίπλα με κάποιον· αμπωχνομάσταν. Άκουσα έναν: – Ε, Βελιζνέ! Βελίστι το χωριό μας στα τουρκικά. Είδα, ήταν ο Τέγος Φλώρος. Δεν αναγνωριζόμασταν από τα πολλά γένια και βάσανα κι ας βαδίζαμε μέρες αντάμα.

Σώθηκα, γύρισα στο χωριό έκανα επίτροπος στον Πρόδρομο χρόνια πολλά. Πέθανα εντελώς 18 Αυγούστου 1974. Νέος ήμαν τι να πω;»

Ήταν από άλλο κλαδί της Καραγιαννικής φάρας. Μια φορά στις στρούγκες στο Μπαράκο, λίγο πριν το απογευματινό άρμεγμα, σμίχτηκαν τα κοπάδια του Μηνά (ο λογιότερος των ποιμένων) – εκεί ήμουν εγώ γαλατάς- και του Γκουτζιώτη (ο αγριότερος στην όψη μόνον).

Αλλοφρόνησε. Δεν άφησε άβριστον κανέναν θεό, δαίμονα, άνθρωπο. Φοβήθηκα. Τα χώρισε. Όρμηξε στο κοπάδι σαν το μαινόμενο Αίαντα. Ήταν γερός άνθρωπος. Στο γυρισμό με τον εγγονό του Βαγγέλη, φίλο τότε και πάντα, ακούγαμε ιστορίες για κείνο τον πόλεμο έκθαμβοι.

Με τέτοιους άντρες πως χάθηκε η Μικρασία;

– Ελα ντε…

Αναχωρήσεις

Αυτή η εποχή η διχρονοτριχρονία της ποικίλης κρίσης έχει αφαιρέσει από το καθημερινό προσκλητήριο της ζωής τόσους πολλούς και από το είναι τους οδήγησε στο ήταν, ώστε να χάνεις το λογαριασμό κάποτε και το λογισμό σου.

Έτσι ο Ταχυδρόμος στις γειτονιές της πόλεως Θεσσαλονίκης δεν θα ξαναπεράσει να αφήσει την Παρέμβαση 1) στην ποιητική οδό  Γ.

Σεφέρη στην Πυλαία και στην γλυκύτατη σε όλα της ποιήτρια Νίκη Κουζού («Μέσα στα ψηλά τακούνια» εκδ. Παρέμβαση 2) στην αγωνιστικό δρόμο Άρη Βελουχιώτη Καλαμαριάς στην ωραία ποιήτρια μεταφράστρια κ.λπ. Μελίτα Τόκα Καραχάλιου. Φίλες και συνεργάτριες στην «Π» αναχώρησαν από τον κόσμο των ζώντων αφήνοντας σε όλους μια ρίγα λύπης μη πω αυλακιά, στην ψυχή μας.

Κλείσαν πόρτες και παράθυρα της ζωής μόνο ανάμνηση που φυραίνει τα βιβλία που αφήνουν ανοιχτά για τις επαναλήψεις μας στο είδος τους. – Ας είναι ελαφριά η χλόη της μνήμης που τις σκεπάζει…

Β. Π. Καραγιάννης

Ρεσιτάλ βιολοντσέλου στην βομβαρδισμένη κεντρική πλατεία του Χάρκοβο υπό του τσελίστα Ντένις Καρατσέβτσεφ